भगवान श्रीकृष्ण जयंती महोत्सव, २०२६

श्रीभगवंतांच्या मंदिरात भगवान श्रीगोपालकृष्ण महाराज, श्री अक्कलकोट स्वामी समर्थ महाराज आणि प.प.श्री. वासुदेवानंद सरस्वती (टेंब्ये) स्वामी महाराज यांचे दर्शन घेऊन या उपक्रमातील सर्व सहभागी साधक दुपारी १.३० वाजता आसनस्थ झाले. दुपारी ठीक १.४५ वाजता नामजपाने कार्यक्रमाचा प्रारंभ करण्यात आला. या वेळी ‘दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा ।’, ‘श्रीस्वामी समर्थ जय जय स्वामी समर्थ ।’ आणि ‘जय जय करुणामूर्ति दयाळा जय जय श्रीपादा … ।’ या नामगजराने संपूर्ण परिसर दुमदुमून गेला होता. त्यापाठोपाठ श्रीमद्‌ भगवद्‌गीतेच्या पठणाला प्रारंभ झाला.

पठणाच्या सुरुवातीला प्रस्तावनेचे श्र्लोक म्हणण्यात आले. त्यानंतर अध्याय एक ते नऊ यांचे सलग पठण अत्यंत उत्स्फूर्तपणे पार पडले. नवव्या अध्यायानंतर घेण्यात आलेल्या अल्प विश्रांतीनंतर उर्वरित दहा ते अठरा या अध्यायांचेही सलग पठण तितक्याच उत्साहाने संपन्न झाले. श्रीमद्‌ भगवद्‌गीतेचे सर्व अठरा अध्याय म्हणून पूर्ण झाल्यानंतर उपस्थित सर्व साधकांनी मिळून अत्यंत श्रद्धेने ‘श्रीगीता माहात्म्य’ आणि ‘श्रीविष्णुसहस्रनाम स्तोत्र’ यांचे देखील सामुदायिक-पठण केले. शेवटी सर्व सहभागी साधकांनी क्षमाप्रार्थना म्हटली आणि सायंकाळी ६.१५ वाजता श्रीगीतेची आरती म्हणून या हृद्य कार्यक्रमाची भावपूर्ण सांगता झाली.

या प्रसंगी सर्वांनाच तिथे भरून राहिलेले दिव्यत्व व पावित्र्य प्रकर्षाने जाणवत होते. आश्र्चर्य म्हणजे, सलग साडेचार तास बसून संपूर्ण गीता व त्यानंतर ‘श्रीविष्णुसहस्रनाम स्तोत्रा’चे पठण करूनही उपस्थित साधकांना कोणत्याही प्रकारचा थकवा अथवा कुठल्याही प्रकारचा सलग बसण्याचा त्रास जाणवला नाही. त्यामुळे हे पठण आपण करत नसून साक्षात्‌ श्रीभगवंत व श्रीसद्‌गुरूच आपल्याकडून करवून घेत आहेत असाच दृढ भाव सर्वांच्या अंतःकरणात दाटलेला होता. प.पू.सद्‌गुरु श्री.दादांनी आपल्या अनुष्ठानात व्यस्त असूनही कार्यक्रमस्थळी भेट दिली. विशेष म्हणजे या कार्यक्रमासाठी प.पू.सद्‌गुरु श्री. अनिरुद्धदादा सुद्धा आवर्जून काही वेळासाठी उपस्थित होते. उभय सद्‌गुरूंनी प्रस्तुत उपक्रमाविषयी आपली प्रसन्नता व्यक्त केली.

प.पू.सद्‌गुरु श्री.दादा श्रावणमास-अनुष्ठानात व्यग्र असून देखील सर्वांना त्यांच्या पावन दर्शनाचा लाभ मिळाला ही सर्व साधकांसाठी अत्यंत सुखानंदाची पर्वणी ठरली. श्रीसद्‌गुरुदर्शनानंतर भारावलेल्या अंतःकरणानेच मंडळी मंदिरातील सायंकाळच्या आरतीला उपस्थित होती.

कार्यक्रमासाठी श्रीक्षेत्र आंबेरीला येण्याची तीव्र इच्छा असूनही काही कारणास्तव येऊ न शकलेल्या साधकांपैकी काही साधकांनी त्याच वेळी आपापल्या स्थानीच संपूर्ण गीता-पठण केले. ऑस्ट्रेलियातील एका भगिनींनी ऑस्ट्रेलियात तर पुण्यातील काही भगिनींनी पुण्यात श्रीक्षेत्र आंबेरी येथील गीता-पठणाच्या वेळीच संपूर्ण गीता-पठण करून या सामुदायिक उपक्रमात आपला सहभाग नोंदवला. प्रत्यक्षात कितीही अंतर असले तरी श्रीसद्‌गुरुप्रेमच सर्व साधकांना एकत्र आणते, याचा हा सुंदर प्रत्यय होता.

सायंकाळच्या आरतीनंतर, या उपक्रमात सहभागी झालेल्या सर्वांसाठी महाप्रसादाची व्यवस्था करण्यात आली होती. महाप्रसाद घेऊन, या मंगल दिवसाचा आनंद व दिव्य अनुभूती मनात साठवून सर्वजण आपापल्या मुक्कामी रवाना झाले. श्रावण महिन्यात श्रीक्षेत्र आंबेरी येथील श्रीभगवंतांच्या मंदिरात अत्यंत पवित्र वातावरणात झालेल्या प्रस्तुत सामुदायिक-गीता-पठण उपक्रमामुळे भगवद्‌भक्ती, सद्‌गुरुप्रेम, श्रीगीतेची गोडी वृद्धिंगत होण्यास व साधकांमधील बंधुभाव दृढ होण्यास मदत झाली.

या कार्यक्रमासाठी ‘तपोवना’तील पूर्णवेळ सेवेला असणाऱ्या साधकांबरोबरच आदल्या दिवशीपासूनच पुणे, चिपळूण इत्यादी ठिकाणांहून आलेल्या अनेक स्वयंसेवकांनी मनापासून परिश्रम घेतले. अशा प्रकारे प.पू.सद्‌गुरु श्री. दादांच्या आज्ञेनुसार संपन्न झालेला हा अविस्मरणीय सोहळा स्वयंसेवकांच्या उत्तम नियोजनामुळे व सेवाभावामुळे अतिशय शिस्तबद्ध रीतीने व भावपूर्ण वातावरणात सिद्धीस गेला.

महोत्सवाचा प्रारंभ शुक्रवार दिनांक ४ सप्टेंबर रोजी सकाळी ठीक १० वाजता अनोख्या अशा पालखी सोहळ्याने झाला. प.पू.सद्‌गुरु मातुःश्री सौ.ताई महाराजांची प्रतिमा व अतिशय सुंदर, सुबक अशा श्रीचरण पादुका विशेष बनवून घेतलेल्या सुशोभित पालखीत प.पू.सद्‌गुरु श्री.अनिरुद्धदादांनी पूजनपूर्वक स्थापित केल्या. त्यानंतर टाळ-मृदंगांच्या नादात वाजतगाजत व ‘राधेकृष्ण गोपालकृष्ण’चा जयघोष करीत या पादुका पालखीतून ‘श्रीचरणाधिष्ठान’ मंदिरातून भगवान श्रीकृष्णचंद्रप्रभूंच्या मुख्य मंदिरात आणण्यात आल्या. श्रीभगवंतांच्या मंदिरात पाच सुवासिनींनी ओवाळल्यानंतर प.पू.सद्‌गुरु मातुःश्री सौ.ताईंच्या पादुका मुख्य गर्भगृहात श्रीभगवंतांच्या पादुकांशेजारी विधिवत्‌ विराजमान करण्यात आल्या.

दुपारी फराळानंतर उपस्थित साधकांनी श्रीभगवंतांच्या मंदिरात तसेच श्रीचरणाधिष्ठान मंदिरात आपले वैयक्तिक पठण, पारायण, नामजप, साधना इत्यादी साधले. दोन्ही मंदिरे महोत्सवानिमित्त पूर्ण दिवसभर दर्शनासाठी खुली ठेवण्यात आली होती.

दुपारी ठीक चार वाजता श्री हरिपाठ-गायनाच्या सेवेने संध्याकाळच्या सत्राला प्रारंभ झाला. प.पू.श्री.अनिरुद्धदादा या प्रसंगी उपस्थित होते. सर्वच साधकांनी या सेवेत उत्स्फूर्त सहभाग घेतला. चहापानानंतरच्या कार्यक्रमात सुप्रसिद्ध गायिका सौ.मंजिरीताई आलेगांवकर यांचे सुश्राव्य गायन झाले. त्यांनी राग श्री, राग हंसध्वनी व त्यानंतर ‘जोहार मायबाप जोहार’, ‘झीनी झीनी बाजे’ आणि प.पू.सद्‌गुरु श्री.दादांनी रचलेले ‘माझे जीवपण’ हे अभंग अतिशय सुंदर गायिले. त्यानंतर श्री.विजय उपाध्ये यांनी आपल्या संवादिनीवर ‘ओंकार स्वरूपा’, ‘अमृताहुनी गोड’, ‘पंढरीनिवासा सख्या पांडुरंगा’ असे काही अभंग, तसेच ‘घनु वाजे घुणघुणा’ हाही अभंग त्यांच्या स्वतंत्र वादनशैलीत सादर केला.

अल्पोपाहाराच्या विश्रांतीनंतर कु.गौरी चैतन्य यांनी तीन तालामध्ये कथ्थक नृत्य-सेवा श्रीभगवंतांच्या चरणीं समर्पित केली. त्याचबरोबर ‘होरी’ हा नृत्यप्रकारही त्यांनी उत्कृष्ट रीतीने सादर केला. तत्पश्र्चात्‌ श्री.यश रुईकर यांनी ‘सावळे सुंदर रूप मनोहर’, ‘हरी म्हणा कुणी गोविंद म्हणा’, ‘अवघे गरजे पंढरपुर’, ‘एवढासा माझा भाव तो काई’ इत्यादी अभंग भावपूर्ण स्वरात गाऊन श्रीभगवंतांच्या चरणीं सेवा रुजू केली.

रात्री ठीक १० वाजता कार्यक्रमाचा चरमबिंदू असणाऱ्या प.पू.सद्‌गुरु श्री.दादांच्या जन्मकाळ-प्रवचन-सेवेला प्रारंभ झाला. या प्रसंगी त्यांनी श्री ज्ञानेश्वरीच्या चौथ्या अध्यायातील आठव्या श्र्लोकावरील सद्‌गुरु श्री माउलींच्या टीकेतील

या ओवीचे विवेचन करून ‘श्रीमद्‌ भागवत’, ‘गर्गसंहिता’, ‘श्रीदेवी भागवत’ व ‘ब्रह्मवैवर्त महापुराण’ या ग्रंथांतील विविध दाखल्यांच्या आधारे श्रीभगवंतांच्या जन्माची सुरस कथा रसाळतेने वर्णन केली.

प.पू.श्री.दादा श्रीभगवंतांच्या जन्मवेळेस पडणाऱ्या पावसाचे जसे वर्णन करत होते तसा हलका पाऊस त्याच वेळी ‘तपोवन’ परिसरातही सुरू झाला. श्रीभगवंतांच्या जन्माचे वर्णन जेव्हा ‘गौळण सांगे गौळणीला’ या अभंगाच्या संगतीने कथेत आले तेव्हा सर्व वाद्यांच्या गजरात आणि घंटा व शंखध्वनी यांच्या निनादात श्रीभगवंतांचा जन्मकाळ हर्षोल्लासाने साजरा करण्यात आला. त्याच वेळी मंदिरासमोरील दीपमाळही प्रज्वलित झाली, विविधरंगी रोषणाईसह मुख्य द्वारासमोरील कारंजी नृत्य करू लागली. उपस्थित साधकांमध्ये आनंद आणि अष्टसात्त्विक भाव दाटून आले. सर्व उपस्थितांना आपण या मंगल क्षणी जणू प्रत्यक्ष गोकुळात आहोत असेच वाटत होते.

श्रीभगवंतांचाच अवतार असलेल्या सद्‌गुरु श्री माउलींचाही जन्म याच तिथीला झालेला असल्याने त्यांचाही जन्मकाळ या वेळी साजरा करण्यात आला. या प्रसंगी सौ.अमिता आगटे यांनी अतिशय मधुर स्वरात श्रीसंत एकनाथ महाराज विरचित श्रीभगवंतांच्या पाळण्याचे गायन केले. तदनंतर आरती व तीर्थप्रसाद होऊन सर्वांनी आपापल्या मुक्कामी प्रयाण केले.

सायंकाळी साडेसहा वाजता श्रीभगवंतांच्या राजोपचार महापूजेला प्रारंभ झाला. गो-पूजनानंतर गर्भगृहातील श्रीविजयी विठ्ठलांच्या स्वरूपातील श्रीभगवंतांच्या मूर्तीला तसेच त्यांच्या आणि प.पू.सद्‌गुरु मातुःश्री सौ.ताईंच्या पादुकांना सर्व राजोपचार समर्पित करण्यात आले. प्रथम आवाहन-प्रार्थना, मग अभिषेक, षोडशोपचारे पूजन आणि अलंकार सेवा झाल्यानंतर ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद, अथर्ववेद, शास्त्र, पुराण व पंचांग या सेवा गर्भगृहातील वेदमूर्ती श्री. दत्तात्रेयशास्त्री जोशी व उपस्थित ब्रह्मवृंदाने श्रीभगवच्चरणीं विधिवत्‌ समर्पित केल्या. तदनंतर सभामंडपातील सेवांमध्ये सौ.विरजा वझुरकर यांनी सुरेल गायनसेवा, कु.गौरी चैतन्य यांनी नयनमनोहर नृत्यसेवा श्रीभगवच्चरणीं रुजू केली. श्री.यश रुईकर यांनी चामरसेवा तर श्री.विजय उपाध्ये यांनी वाद्यसेवा रुजू केली. साधकांच्या चमूने भावपूर्ण नामजपसेवा देवांच्या श्रीचरणीं समर्पित केली. या सेवेत सर्व उपस्थित साधकजन सहभागी झाले होते. रात्रीच्या अल्पोपाहारानंतर, हृदयात महोत्सवाचा अवर्णनीय आनंद साठवून सर्व साधक आपापल्या स्थळी रवाना झाले.